PODEJRZEWAM, ŻE MOJE DZIECKO JEST OFIARĄ PEDOFILA, PORADNIK ADWOKATA
Podejrzenie, że dziecko mogło paść ofiarą osoby dorosłej podejmującej wobec niego zachowania o charakterze seksualnym, należy do sytuacji szczególnie trudnych i dramatycznych dla niemal każdego rodzica. Naturalną reakcją może być strach, złość i potrzeba natychmiastowego ustalenia, co dokładnie się wydarzyło, czasem emocje polegające na gniewie, woli zemsty (zachowania te mogą być skrajnie impulsywne).
W takich okolicznościach sposób działania rodzica przed zawiadomieniem Policji lub prokuratury może mieć istotne znaczenie zarówno dla bezpieczeństwa dziecka, jak i dla późniejszego postępowania karnego, należy pamiętać że emocja to zły doradca, i warto działać nawet w początkowym etapie problemu w sposób przemyślany i rozsądny.
Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których kontakt z potencjalnym sprawcą odbywał się przez internet: komunikatory, portale społecznościowe, gry internetowe, czaty czy wiadomości prywatne. W sprawach tego rodzaju rozmowy, zdjęcia, nagrania, dane kont oraz historia komunikacji mogą stanowić niezwykle istotny materiał dowodowy.
Co zatem powinien zrobić rodzic? Równie ważne jest pytanie: czego nie robić, zanim sprawa zostanie zgłoszona organom ścigania?
Poruszając podstawowe problemy rodzące się w głowie rodzica należy wskazać, krótki opis zalecanych w omawianych sytuacjach działań.
PORADA NR 1. Nie prowadź samodzielnego „śledztwa”
Jednym z najczęstszych błędów jest próba samodzielnego ustalenia (często nadgorliwie) wszystkich okoliczności zdarzenia.
Rodzic może chcieć wiedzieć:
- kim jest osoba kontaktująca się z dzieckiem,
- od kiedy trwa kontakt,
- jakie wiadomości były wysyłane,
- czy doszło do przesłania zdjęć lub filmów,
- czy sprawca proponował spotkanie,
- czy do spotkania rzeczywiście doszło,
- czy dziecko było szantażowane albo zastraszane.
Uzyskanie podstawowych informacji pozwalających ocenić sytuację jest oczywiście uzasadnione. Problem zaczyna się wówczas, gdy rodzic zaczyna przeprowadzać z dzieckiem wielokrotne, szczegółowe rozmowy przypominające przesłuchanie.
Dziecko nie powinno być wielokrotnie wypytywane o szczegóły zdarzeń.
W późniejszym postępowaniu znaczenie może mieć bowiem możliwość ustalenia, czy jego relacja była spontaniczna, czy też mogła pozostawać pod wpływem pytań lub sugestii innych osób, pewna naturalność i zestaw charakterystycznych zachowań dla ofiar tego rodzaju przestępstw może być i z reguły jest oceniany przez biegłych psychologów dziecięcych.
PORADA NR 2. Nie zadawaj dziecku pytań sugerujących odpowiedź
Należy szczególnie unikać pytań zawierających gotową wersję wydarzeń, np.:
„On kazał ci wysłać to zdjęcie, prawda?”
„Dotykał cię?”
„Bałeś się, że zrobi ci krzywdę?”
„Spotkaliście się wtedy sami?”
„Powiedział ci, żebyś niczego nam nie mówił?”
Tak sformułowane pytania mogą nieświadomie sugerować dziecku odpowiedź i w znaczny sposób zniekształcić i zaburzyć późniejsze oceny pod kątem ewentualnej realizacji znamion przestępstwa.
Znacznie bezpieczniejsze jest umożliwienie dziecku swobodnego opowiedzenia tego, co samo chce powiedzieć, bez nacisku na podawanie szczegółów, w sposób odpowiedni dla rozwoju dziecka , jego wieku oraz zdolności odtwarzania i relacjonowania wydarzeń w których brało udział. Nnierzadko dzieci sytuacje drastyczne, seksualne w praktyce opisują w sposób bardzo uproszczony, stosując porównania odpowiednie dla dziecka, ten kontrast i świadomość osoby uczestniczącej w przesłuchaniu jak sędzia, pełnomocnik ,świadomość okrucieństwa opisywanych zdarzeń w kontrze do dziecięcego języka, porównań do zwierzaczków, zabawek, ,,zabaw’’ itp. wzbudza dodatkowy ładunek emocjonalny z którym w mojej ocenie jako adwokata od spraw przestępstw seksualnych z udziałem dzieci chyba żaden rodzic nie powinien samodzielnie się mierzyć.
Z prawnego punktu widzenia, w sprawach dotyczących przestępstw seksualnych wobec dzieci przepisy postępowania karnego przewidują szczególne rozwiązania dotyczące przesłuchiwania małoletnich pokrzywdzonych. Ich celem jest m.in. ograniczenie liczby przesłuchań i zmniejszenie ryzyka ponownego traumatyzowania dziecka. Aktualny tekst Kodeksu postępowania karnego został ogłoszony w 2026 r.
PORADA NR 3. Nie okazuj dziecku złości i nie obwiniaj go
Rodzic może być wstrząśnięty tym, że dziecko:
- rozmawiało z obcą osobą,
- wysłało zdjęcie,
- zgodziło się na rozmowę o seksie,
- ukrywało kontakt,
- usunęło część wiadomości,
- zgodziło się na spotkanie,
- wykazało się skrajną naiwnością lub działało niejako za plecami i bez wiedzy rodzica.
Należy jednak pamiętać, że właśnie zdobywanie zaufania dziecka, stopniowe przekraczanie jego granic i uzależnianie emocjonalne mogą stanowić element działania sprawcy.
Polskie prawo karne penalizuje określone formy nawiązywania za pośrednictwem systemu teleinformatycznego lub sieci telekomunikacyjnej kontaktu z małoletnim poniżej 15 lat w celu popełnienia wskazanych przestępstw seksualnych lub związanych z treściami pornograficznymi – regulację tę zawiera m.in. art. 200a k.k.
Krzyk, pretensje czy pytania w rodzaju: „Dlaczego mu odpisałeś?”, „Jak mogłeś wysłać takie zdjęcie?” , „Przecież mówiłem ci, żebyś nie rozmawiał z obcymi!”
mogą spowodować, że dziecko przestanie mówić, lub zacznie postrzegać siebie również jako współwinowajcę.
Dla rodzica najważniejsze powinno być stworzenie dziecku poczucia bezpieczeństwa i przekonania, że może opowiedzieć o tym, co się wydarzyło bez żadnych obaw.
PORADA NR 4. Nie kontaktuj się od razu z podejrzewanym sprawcą
Powyższa sytuacja to w mojej ocenie jeden z najważniejszych praktycznych błędów.
Rodzic, który odkrywa niepokojącą korespondencję, może odruchowo napisać do potencjalnego sprawcy:
„Wiem, co robiłeś.” , „Zgłaszam cię na Policję.” , „Jeszcze raz odezwiesz się do mojego dziecka, a zobaczysz.” itp.
Takie działanie może być delikatnie mówiąc przeciwskuteczne, a z reguły utrudnia kompletowanie materiału dowodowego na potrzeby procesu, sprawca w tym momencie z reguły zaczyna zacierać ślady. Ostrzeżony sprawca może rozpocząć usuwanie wiadomości, kont, plików albo innych danych, co gorsza może również próbować skontaktować się z dzieckiem innym kanałem, wpływać na jego zachowanie albo przekonywać je do usunięcia korespondencji.
Jeżeli istnieje realne podejrzenie przestępstwa, konfrontację ze sprawcą co do zasady należy pozostawić organom ścigania.
PORADA NR 5. Nie podszywaj się pod dziecko i nie kontynuuj rozmowy ze sprawcą na własną rękę
Rodzic może wpaść na pomysł, aby przejąć telefon dziecka i niejako udając dziecko kontynuować rozmowę z podejrzanym (podejrzewanym).
Celem może być uzyskanie „przyznania się”, propozycji spotkania albo kolejnych kompromitujących wiadomości. Takie działanie jest raz, że ryzykowne, a dwa proszę pamiętać że przyznanie się do przestępstwa nie stanowi , jak to w nauce prawa jest nazywane ,,królowej dowodów’’ (łac. confessio est regina probationum).
Nadto taka ingerencja w treści korespondencji przykładowo może skomplikować późniejszą ocenę materiału dowodowego, spowodować, że nie będzie wiadomo, które wypowiedzi rzeczywiście pochodziły od dziecka, a które od rodzica, a przede wszystkim jak już wspomniałem może zaalarmować potencjalnego sprawcę.
Ważne !!! Rodzic nie powinien zastępować Policji w prowadzeniu czynności operacyjnych lub dowodowych.
PORADA NR 6. Nie usuwaj wiadomości, zdjęć, historii rozmów ani konta dziecka
W sprawach dotyczących seksualnego wykorzystywania dzieci w internecie dowody cyfrowe mogą mieć podstawowe znaczenie.
Dlatego nie należy pochopnie np. :
- usuwać rozmowy ze sprawcą,
- blokować konta przed zabezpieczeniem potrzebnych informacji,
- w żadnym razie kasować profilu dziecka,
- przywracać telefonu do ustawień fabrycznych,
- usuwać zdjęć lub nagrań,
- kasować wiadomości e-mail,
- czyścić historii komunikatora itp.
Nawet jeżeli treści są dla rodzica szokujące czy traumatyzujące, ich zachowanie może mieć istotne znaczenie dowodowe.
Warto zabezpieczyć przede wszystkim nazwę użytkownika, identyfikator konta, adres profilu, daty i godziny rozmów oraz – jeżeli jest to możliwe bez ingerowania w dane – czytelne zrzuty ekranu pokazujące kontekst korespondencji.
Jednocześnie materiałów o charakterze intymnym nie należy niepotrzebnie kopiować, przesyłać innym osobom ani rozpowszechniać. W szczególności dotyczy to materiałów przedstawiających małoletniego.
PORADA NR 7. Nie rozsyłaj materiałów rodzinie i znajomym
Rodzic może chcieć skonsultować odkryte wiadomości z małżonkiem, znajomym, nauczycielem czy innym rodzicem. Trzeba w takiej sytuacji zachować dużą ostrożność. Nie powinno się tworzyć wielu kopii intymnych zdjęć lub nagrań dziecka ani przesyłać ich przez komunikatory czy pocztę elektroniczną tylko po to, aby pokazać innym osobom, co się wydarzyło.
Materiały powinny zostać zabezpieczone i przekazane właściwym organom w sposób pozwalający chronić zarówno dowody, jak i prywatność dziecka, w kwestiach dowodowych i form ich zabezpieczenia to z reguły jedno z pierwszych zagadnień poruszanych przez adwokata podczas rozmowy o sprawie.
PORADA NR 8. Nie publikuj informacji o sprawie w mediach społecznościowych
Publiczne opisanie sprawy na Facebooku, Instagramie czy lokalnej grupie internetowej może wydawać się sposobem ostrzeżenia innych rodziców. Przed zgłoszeniem sprawy jest to jednak szczególnie ryzykowne z wielu względów.
Precyzując i obrazując część ryzyk można założyć że taka publikacja może:
- ostrzec potencjalnego sprawcę,
- doprowadzić do usuwania dowodów,
- ujawnić informacje pozwalające zidentyfikować dziecko,
- wywołać zainteresowanie otoczenia dziecka,
- utrudnić późniejsze czynności procesowe,
- narazić dziecko na dodatkowy stres.
Pierwszym miejscem zgłoszenia podejrzenia przestępstwa powinny być właściwe organy, a nie media społecznościowe.
PORADA NR 9. Nie organizuj spotkania ze sprawcą w celu „złapania go na gorącym uczynku”
Szczególnie niebezpiecznym pomysłem jest kontynuowanie korespondencji i umówienie spotkania z potencjalnym sprawcą – jako adwokat zdecydowanie odradzam i przestrzegam przed takim postępowaniem, po prostu drodzy Państwo nie należy wyręczać Policji.
Rodzic nie wie, z kim rzeczywiście ma do czynienia, czy osoba jest agresywna, czy działa sama ani jak zareaguje na konfrontację.
Jeżeli z korespondencji wynika, że sprawca proponuje dziecku spotkanie, informację tę należy potraktować poważnie i przekazać Policji koniec kropka.
PORADA NR 10. Nie zakładaj, że brak fizycznego kontaktu oznacza brak przestępstwa
To bardzo istotne, często rodzic mylnie w takiej sytuacji zakłada że do przestępstwa jeszcze nie doszło – to mylne rozumowanie.
Rodzice czasem mylnie sądzą że: „Na szczęście nigdy się nie spotkali, więc właściwie nic się nie stało.” – mimo wszystko i własnych czasem mylnych przekonań warto skonsultować daną sytuację z prawnikiem.
Odpowiedzialność karna może dotyczyć także określonych zachowań podejmowanych wyłącznie w internecie. Art. 200a k.k. przewiduje odpowiedzialność za określone formy internetowego kontaktu z małoletnim poniżej 15 lat podejmowanego w celu popełnienia wskazanych w tym przepisie czynów.
W zależności od konkretnego przebiegu zdarzeń znaczenie mogą mieć również inne przepisy Kodeksu karnego dotyczące przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, np. dotyczące gróźb.
Dlatego kwalifikacji prawnej nie powinno się dokonywać wyłącznie na podstawie tego, czy doszło do osobistego spotkania sprawcy z dzieckiem czy też nie.
PORADA NR 11. Nie zwlekaj ze zgłoszeniem tylko dlatego, że nie masz tzw. „twardych dowodów”
Rodzic nie musi samodzielnie przeprowadzić postępowania dowodowego przed zawiadomieniem organów ścigania, rodzic nie musi wchodzić w buty policjanta, tak samo rodzic nie musi również wiedzieć, jaki dokładnie przepis Kodeksu karnego został naruszony, nie musi wchodzić samodzielnie w buty adwokata czy prokuratora a co gorsza samozwańczego sędziego.
Jeżeli istnieją konkretne okoliczności wskazujące, że dziecko mogło paść ofiarą przestępstwa seksualnego, sprawę można zgłosić Policji lub prokuraturze. To organy postępowania przygotowawczego mają instrumenty pozwalające na zabezpieczanie i analizę materiału dowodowego i dalsze prowadzenie sprawy na wybranych kierunkach.
PORADA NR 12. Nie zmuszaj dziecka do wielokrotnego opowiadania tej samej historii
Dziecko może najpierw powiedzieć o zdarzeniu jednemu rodzicowi, później drugiemu, następnie dziadkom, nauczycielowi czy psychologowi. Nie powinno się jednak celowo organizować kolejnych rozmów tylko po to, aby „sprawdzić, czy mówi to samo”.
Szczegółowe przesłuchiwanie małoletniego pokrzywdzonego powinno odbywać się zgodnie z procedurami przewidzianymi przez Kodeks postępowania karnego, który przewiduje szczególne zasady ochrony małoletnich w postępowaniu.
Rodzic może natomiast zapisać dla własnych potrzeb kiedy, w jakich okolicznościach i możliwie wiernie co dziecko powiedziało spontanicznie, wyraźnie oddzielając wypowiedzi dziecka od własnych interpretacji.
PORADA NR 13. Nie bagatelizuj nagłej zmiany zachowania dziecka
Nie każde nietypowe zachowanie oznacza wykorzystanie seksualne dziecka. Nie istnieje jeden objaw pozwalający automatycznie stwierdzić, że dziecko padło ofiarą takiego przestępstwa.
Nie należy jednak ignorować sytuacji, gdy dziecko:
- zaczyna panicznie chronić telefon,
- otrzymuje wiadomości w nocy,
- nagle usuwa historię rozmów,
- posiada prezenty lub pieniądze niewiadomego pochodzenia,
- zaczyna bać się konkretnej osoby,
- nie chce chodzić w określone miejsce,
- reaguje silnym lękiem na pytania o konkretną osobę,
- wspomina o tajemnicy, której nie wolno zdradzić rodzicom,
- otrzymuje propozycje przesłania zdjęć albo rozmów o charakterze seksualnym.
Takie okoliczności wymagają spokojnego ustalenia okoliczności i szczegółów sytuacji, bez automatycznego szufladkowania, spłycania tematu i przesądzania, co się wydarzyło.
PORADA NR 14. Co zrobić zamiast tego?
Jeżeli rodzic odkryje niepokojące wiadomości albo dziecko ujawni zachowania potencjalnego sprawcy, najważniejsze jest bezpieczeństwo dziecka i zabezpieczenie istniejących informacji bez prowadzenia własnego dochodzenia.
PORADA NR 15. Czy przed zgłoszeniem sprawy warto skontaktować się z adwokatem?
W sprawach potencjalnych realizacji przestępstw seksualnych, konsultacja prawna przed złożeniem zawiadomienia zdecydowanie może być przydatna, o ile nie prowadzi do nieuzasadnionego odwlekania zgłoszenia.
Adwokat może pomóc przede wszystkim:
- uporządkować materiał, który już został zgromadzony,
- pomóc przygotować zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa,
- wskazać, jakie informacje i dowody należy zabezpieczyć w dalszej kolejności,
- ocenić możliwe kwalifikacje prawne zachowania sprawcy,
- przygotować rodzica do pierwszych czynności procesowych,
- reprezentować małoletniego pokrzywdzonego w postępowaniu karnym, jeżeli przepisy pozwalają rodzicowi działać w jego imieniu, albo wskazać właściwy tryb reprezentacji, gdy występuje konflikt interesów.
Należy pamiętać, że zadaniem rodzica nie jest udowodnienie przestępstwa przed jego zgłoszeniem, bowiem od prowadzenia postępowania dowodowego są powołane odpowiednie instytucje w tym Policja i prokuratura.
Ważne!!! Podejrzenie, że dziecko może być ofiarą przestępstwa seksualnego, wymaga zdecydowanej reakcji. Zdecydowana reakcja nie oznacza jednak działania impulsywnego.
Ważne!!! Jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie, że osoba dorosła nawiązała z dzieckiem kontakt o charakterze seksualnym, nakłaniała je do przesyłania intymnych zdjęć, proponowała spotkanie, przesyłała materiały pornograficzne, stosowała szantaż albo dopuściła się kontaktu fizycznego, sytuacja powinna zostać oceniona również pod kątem odpowiedzialności karnej.
Ważne!!! Najważniejsza zasada w tego rodzaju sprawach powinna brzmieć - najpierw bezpieczeństwo dziecka, dopiero później dowody, ponieważ jeżeli istnieje ryzyko, że potencjalny sprawca przestępstwa może spotkać się z dzieckiem, zabrać je, skrzywdzić, szantażować albo wywierać na nie presję, priorytetem powinno być przerwanie zagrożenia i niezwłoczne zawiadomienie odpowiednich służb.
Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu
Adwokat Wrocław
Karol Sobkowiak
tel. 515 585 052
ADWOKAT WROCŁAW – ADWOKAT LUBIN – ADWOKAT OLEŚNICA – ADWOKAT WOŁÓW – ADWOKAT TRZEBNICA – ADWOKAT OŁAWA – ADWOKAT KOŁO – ADWOKAT ŚRODA ŚLĄSKA – ADWOKAT KALISZ – ADWOKAT OSTRÓW WLKP – ADWOKAT KONIN – ADWOKAT JELENIA GÓRA – ADWOKAT MILICZ